BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ: NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ KHI NÀO CẦN THĂM KHÁM

Bàn chân bẹt ở trẻ em là gì?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc ở lòng bàn chân thấp, kém rõ hoặc gần như biến mất khi trẻ đứng và chịu trọng lượng cơ thể. Ở bàn chân có cấu trúc phát triển bình thường, vòm chân tạo khoảng cong ở phía trong lòng bàn chân, góp phần phân tán lực, duy trì sự ổn định và hỗ trợ cơ thể trong quá trình đi, đứng, chạy nhảy. Khi vòm chân hạ thấp, phần giữa lòng bàn chân có thể tiếp xúc với mặt đất nhiều hơn.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hình ảnh bàn chân phẳng khá phổ biến và thường liên quan đến quá trình phát triển tự nhiên. Hệ xương, cơ và dây chằng chưa hoàn thiện, trong khi mô mềm dưới lòng bàn chân còn tương đối dày nên vòm chân có thể chưa biểu hiện rõ. Khi trẻ lớn dần, cấu trúc bàn chân tiếp tục thay đổi và vòm có thể phát triển rõ hơn.

Do đó, chỉ nhìn thấy lòng bàn chân phẳng ở trẻ nhỏ chưa đủ để kết luận trẻ mắc bệnh. Điều đáng quan tâm hơn là bàn chân có gây đau, ảnh hưởng đến dáng đi, khả năng giữ thăng bằng hoặc hạn chế hoạt động hay không.

Dấu hiệu giúp nhận biết bàn chân bẹt

Khi trẻ đứng thẳng, cha mẹ có thể quan sát thấy phần lớn lòng bàn chân áp xuống mặt sàn và khoảng lõm ở phía trong bàn chân không rõ. Nhìn từ phía sau, gót chân đôi khi có xu hướng nghiêng ra ngoài, trong khi vùng cổ chân có thể đổ vào phía trong. Những thay đổi này có thể rõ hơn khi trẻ đứng chịu toàn bộ trọng lượng cơ thể.

Dáng đi cũng là yếu tố cần theo dõi. Một số trẻ có bước đi thiếu ổn định, bàn chân xoay bất thường, thường xuyên vấp ngã hoặc nhanh mỏi khi đi bộ. Khi chạy, nhảy hay tham gia các hoạt động thể chất, trẻ có thể giảm khả năng giữ thăng bằng hoặc không muốn vận động vì cảm thấy khó chịu.

Nếu bàn chân bẹt có triệu chứng, trẻ có thể đau ở lòng bàn chân, gót chân, cổ chân hoặc cẳng chân. Một số trường hợp còn xuất hiện cảm giác mỏi hoặc đau quanh đầu gối sau khi vận động trong thời gian dài. Tuy nhiên, các biểu hiện này không đặc hiệu cho riêng bàn chân bẹt, vì vậy cần đánh giá tổng thể thay vì tự chẩn đoán dựa trên một dấu hiệu đơn lẻ.

Nguyên nhân nào có thể dẫn đến bàn chân bẹt?

Bàn chân bẹt có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau. Yếu tố gia đình đóng vai trò nhất định, vì trẻ có người thân sở hữu đặc điểm bàn chân bẹt có thể có khả năng gặp tình trạng tương tự cao hơn. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa trẻ chắc chắn sẽ bị bàn chân bẹt.

Độ mềm của dây chằng và các mô nâng đỡ cũng ảnh hưởng đến khả năng duy trì vòm chân. Khi những cấu trúc này có độ lỏng cao, vòm có thể hạ xuống rõ hơn trong tư thế đứng. Ngoài ra, một số trường hợp liên quan đến bất thường cấu trúc xương, chấn thương bàn chân hoặc cổ chân, rối loạn mô liên kết hay các bệnh lý ảnh hưởng đến cơ và thần kinh.

Bàn chân bẹt cũng có thể xuất hiện cùng một số vấn đề về phát triển hoặc cấu trúc của hệ cơ xương. Vì nguyên nhân rất đa dạng, việc đánh giá cần dựa trên tuổi của trẻ, hình thái bàn chân, khả năng vận động và các triệu chứng đi kèm.

Những yếu tố có thể làm tăng tải lên bàn chân

Trọng lượng cơ thể cao có thể khiến bàn chân phải chịu lực lớn hơn trong các hoạt động hằng ngày. Khi kết hợp với cơ bàn chân và cổ chân chưa đủ khả năng kiểm soát, trẻ có thể dễ xuất hiện cảm giác mỏi hoặc khó chịu khi vận động kéo dài.

Bên cạnh đó, bất thường về trục chi dưới hoặc chênh lệch chiều dài hai chân có thể làm thay đổi cách lực được truyền qua bàn chân và các khớp phía trên. Giày dép không phù hợp cũng có thể gây khó chịu hoặc làm trẻ thay đổi cách bước đi, nhưng không nên xem đây là nguyên nhân duy nhất gây bàn chân bẹt. Tình trạng này thường là kết quả của sự kết hợp giữa đặc điểm phát triển, cấu trúc cơ thể và khả năng kiểm soát vận động.

Khi nào trẻ cần được thăm khám?

Không phải mọi trường hợp bàn chân bẹt đều cần điều trị. Nếu trẻ không đau, vận động bình thường, không gặp khó khăn khi chạy nhảy và không có dấu hiệu bất thường về chức năng, việc theo dõi trong quá trình phát triển có thể phù hợp.

Cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá khi tình trạng đau hoặc mỏi chân xuất hiện thường xuyên, trẻ dễ vấp ngã, đi đứng thiếu vững, giảm khả năng vận động hoặc có thay đổi rõ rệt về dáng đi. Bàn chân cứng, đau khu trú, biểu hiện chỉ xuất hiện ở một bên hoặc sự khác biệt rõ giữa hai bàn chân cũng cần được lưu ý.

Thăm khám đúng thời điểm giúp xác định bàn chân bẹt chỉ là đặc điểm phát triển hay đang gây ảnh hưởng đến chức năng. Từ đó, trẻ có thể được theo dõi hoặc hỗ trợ phù hợp, tránh những can thiệp không cần thiết trong giai đoạn hệ cơ xương vẫn đang hoàn thiện.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng mua giày tốt tập đi để tránh bàn chân bẹt tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.